Na dźwięk dzwonu najwiekszy wpływ ma

kształt dzwonu uzyskany za pomocą formowania przy pomocy autorskiego szablonu, tzw. żebra
- rodzaj użytych materiałów: najprzyjemniejszy dźwięk mają dzwony, do których używa się stopu miedzi i cyny w proporcji ok 4:1.

 

Mówi się, że dzwon brzmi dobrze, jeśli "dźwięk jest zgrany z dzwonem"- tzn. najsilniejszy ton  jest  zgodny z nutą uderzeniową, wtedy dźwięk jest najczystyczy i najjaśniejszy. Rezultatem wielu lat poszukiwań jest opracowany przez naszych rzemieślników optymalny wzór żebra dzwonu dostosowany do odlania każdego rozmiaru dzwonu.

Choć dzwon odlewany jest wg konkretnego wzoru, z uwagi na unikalność każdego odlewu, często konieczne jest dostrojenie w celu uzyskania pożądanego tonu uderzenia i związanej z nim harmoniczności. W tym celu poddaje się dzwon obróbce, podczas której metal z niektórych części wnętrza dzwonu jest usuwany w celu zmiany własciwości harmonicznych.

 

Kształt dzwonu a jego ton

Dźwięk wydobywający sie z dzwonu jest efektem zjawisk fizycznych zachodzących w trakcie pracy tego potężnego instrumentu muzycznego.

Dzwon jest jednym z najbardziej skomplikowanych instrumentów perkusyjnych pod względem drgań, jakie się w nim pojawiają po uderzeniu. Sprawia to jego budowa, tj. zróżnicowany profil boczny i zmienna grubość płaszcza.

"Żeby zrozumieć w jaki sposób w dzwonach powstaje dźwięk należy sobie wyobrazić co dzieje się w momencie uderzenia serca w kielich dzwonu. Otóż serce po uderzeniu w wieniec powoduje odkształcenie okręgu w elipsę. Następnie siły sprężystości dzwonu powodują zmianę kształtu tej elipsy poprzez zamianę jej osi.

Zmiany w profilu dzwonu mają nie tylko wpływ na częstotliwości jakie można z niego wydobyć, ale również na ich intensywność. Różne tony są wzbudzane w różnych partiach dzwonu i tak: pryma (ang. fundamental) wzbudzane są tuż nad wieńcem, oktawa (ang. nominal) w pobliżu krawędzi, dolna oktawa (ang. hum tone) wzbudzana jest na całej wysokości dzwonu ale najgłośniej brzmi w okolicach krawędzi, tercja (ang. tierce) wzbudza się w dolnej części płaszcza, natomiast kwinta (ang. quint) jest zlokalizowana zaraz nad nią i sięga aż po hełm. Poprzez wytaczanie od wewnątrz dzwonu na odpowiednich wysokościach można zmieniać częstotliwość pewnych tonów polepszając tym samym inne. Zmiany te wpływają szczególnie na właściwości rezonansowe dzwonów.
Unikalność dzwonów jako instrumentów muzycznych ujawnia się w ich brzmieniu. Nie są one słyszane jako jeden dźwięk o danej częstotliwości i barwie, ale jako akord dwóch dźwięków. Jest to zjawisko o tyle dziwne, że współczesna nauka nie jest w stanie wytłumaczyć tego fenomenu."

 

Analiza dźwięku dzwonu Tuba Dei
Piotr Więcławski

 

Tony wzbudzane w dzwonie

- dolna oktawa (hum)

- kwinta (quint)

- tercja (tierce)

- pryma (fundamental)

- ton uderzeniowy

- górna oktawa (nominal)

Ton dzwonu a jego wielkość

TON

waga

(kg)

średnica

(m)

TON

waga

(kg)

średnica

(m)

TON

waga

(kg)

średnica

(m)

g 5600 2,06 g 700 1,03 g 90 0,51
gis 4640 1,94 gis 580 0,97 gis 80 0,48
a 4000 1,84 a 500 0,92 a 70 0,46
ais(b) 3360 1,74 ais(b) 420 0,87 ais(b) 60 0,43
h 2800 1,66 h 350 0,83 h 50 0,41
c 2400 1,58 c 290 0,79 c 40 0,39
cis 1950 1,46 cis 260 0,73 cis 35 0,37
d 1650 1,4 d 220 0,7 d 30 0,35
dis 1450 1,32 dis 190 0,66 dis 25 0,33
e 1200 1,24 e 150 0,62      
f 970 1,18 f 130 0,59